Op een warme, hete dag wil je jouw woning natuurlijk lekker koel houden. Maar hoe doe je dat? We zetten een aantal manieren om je woning te koelen op een rij met hun voor- en nadelen.

Isolatie

Bij isolatie denk je misschien aan de wintermaanden, maar ook in de zomer kan het je helpen. Door je dak, buitenmuren en glas goed te isoleren, houd je de warmte in de zomer buitenshuis. In de winter houd je de warmte juist binnen.

• Voordelen: Je hoeft minder snel te koelen. Het helpt je ook in de winter energie besparen door warmte binnenshuis te houden. Je voorkomt vochtproblemen. Je kan er subsidie voor aanvragen.
• Nadelen: Het vraagt om een investering in je woning. Is de warmte eenmaal in huis, dan kan het lastig zijn deze weer kwijt te raken.

Meer groen in en rondom je woning

Bomen en planten hebben een verkoelende werking. De schaduw van bomen zorgt daarnaast ook voor verkoeling. Haal de tegels uit je tuin en vervang ze door groen. Stenen absorberen meer warmte dan planten. Kijk of je meer planten in je tuin kan neerzetten of zelfs een boom kan planten die schaduw geeft. Heb je een plat dak? Overweeg dan om een groendak aan te leggen. De sedumplanten op je dak kunnen je woning tot wel vier graden koeler maken.

• Voordeel: Het is redelijk eenvoudig toe te passen. Planten zorgen voor extra sfeer, een betere biodiversiteit en vangen regenwater op.
• Nadeel: Je zult de planten moeten verzorgen om ze mooi te houden. Niet ieder dak is geschikt voor een groendak. Een groendak kan ervoor zorgen dat je woning een paar graden koeler wordt, maar het blijft warm binnen als het buiten erg heet is.

Koel houden met zonwering

Zonwering is een goede manier om de warmte van de zonnestralen buitenshuis te houden. Denk aan zonneschermen, luifels, markiezen, luiken, rolluiken of screens. Het is een relatief eenvoudige manier om een goed geïsoleerd huis te koelen.

HR++ glas in combinatie met zonwering kan wel 80 procent van de warmte tegenhouden. Heb je geen zonwering aan de buitenkant? Dan kan je ook je gordijnen dicht houden. Zonwering aan de buitenkant werkt echter wel het best. Je houdt hiermee tot wel twee keer zoveel warmte buiten als met zonwering aan de binnenkant.

• Voordeel: Je kan het relatief eenvoudig (laten) toepassen. Het houdt warme zonnestralen tegen. Het is flexibel: het kan omhoog of omlaag wanneer jij dat wilt.
• Nadeel: Vergeet je de zonwering omlaag te doen, dan kan het alsnog opwarmen in huis. Niet iedereen vindt zonwering mooi. Je kan een deel van je uitzicht verliezen.

Vaste airco

Vrijwel alle vaste airco’s hebben een splitsysteem: een buitenunit die verbonden is met één of meer binnenunits. Je kan hierdoor dus één of meerdere kamers tegelijk koelen. Het is echter niet de meest duurzame manier, omdat het veel energie vraagt.

Daarnaast gebruiken sommige airconditioners nog een koudemiddel met fluorkoolwaterstoffen, wat slecht is voor het milieu. Wanneer dit gas in de airco blijft zitten, is het niet schadelijk. Het probleem ontstaat wanneer deze gassen vrijkomen door een beschadiging van de leidingen of aansluiting.

Het is daarom verstandig om een airco regelmatig te laten onderhouden en alleen door een professional te laten verwijderen. In veel nieuwe aircosystemen wordt overigens een minder schadelijk koudemiddel gebruikt.

• Voordeel: Het is een efficiënte manier van koelen. Een vaste airco werkt beter dan een mobiele airco. Je kan meerdere kamers tegelijk koelen. Het kan ook vocht uit de lucht onttrekken en luchtzuiverend werken.
• Nadeel: Het vraagt veel stroom en het koudemiddel kan schadelijk zijn voor het milieu. Een airconditioning is meestal niet stil. Er kan ook té veel vocht uit de lucht onttrokken worden.

Mobiele airco

Naast een vaste airco, zoals hierboven wordt beschreven, bestaan er mobiele airco’s die je eenvoudig kan verplaatsen. Je kan de airco neerzetten in de kamer die jij wilt koelen. Door middel van een afvoerslang blazen mobiele airco’s de warme lucht naar buiten. De slang hang je door een raam of deur naar buiten.

Tijdens heel warme dagen waarbij het boven de 30 graden is, koelt een mobiele airco erg slecht. Het is daardoor niet een efficiënte manier van koelen.

• Voordeel: Je kan daar koelen waar jij het nodig vindt. Het is een stuk goedkoper in aanschaf dan een vast aircosysteem.
• Nadeel: De afvoerslang hang je naar buiten, waardoor je tegelijkertijd ook weer warme lucht binnenshuis krijgt. Dicht daarom het raam altijd af rondom de slang. Bij erg warme zomerdagen zal de mobiele airco je woning nauwelijks koelen. Het vergt veel stroom. Ook een mobiele airco is niet stil.

Koelen met een ventilator

Een andere vorm van koelen is de ventilator. Door het verplaatsen van de lucht zorgt een ventilator ervoor dat je lichaamswarmte sneller wordt afgevoerd en zweet beter verdampt. De lucht zelf wordt niet kouder, maar je gevoelstemperatuur daalt wel.

Er bestaan verschillende soorten ventilatoren, zoals een plafondventilator, tafelventilator, staande ventilator en ventilatorzuil. In vergelijking met een airco verbruikt een ventilator veel minder stroom. Milieu Centraal rekende het uit: wanneer je een ventilator 200 uur aan laat staan, verbruik je gemiddeld 10 kWh stroom. Wanneer je een split-airco 200 uur gebruikt, kost dat je 150 kWh stroom. Met een split-aircosysteem verbruik je dus wel 15 keer meer stroom dan met een ventilator. Houd je daarnaast rekening met het koudemiddel in de airco, dan is de klimaatimpact zelfs 20 keer hoger.

• Voordeel: De milieu-impact is minder groot in vergelijking met een airco en het vraagt minder stroom. Het neemt weinig ruimte in. Het is een goedkope manier van koelen.
• Nadeel: De lucht koelt niet af, alleen de gevoelstemperatuur daalt. Schakel je de ventilator uit, dan is de ruimte niet koeler. Je verplaatst niet alleen lucht, maar ook pollen en stof.

Koelen met een warmtepomp

Wist je dat je met een warmtepomp je woning niet alleen kan verwarmen maar ook kan koelen? Je kan zowel passief als actief koelen. Bij passief koelen maak je met behulp van de circulatiepomp, die standaard in de warmtepomp zit, gebruik van de kou die zich in de grond onder je huis bevindt. De bron van deze warmtepomp bevindt zich metersdiep in de grond waar het kouder is.

Bij actief koelen wordt warme lucht omgezet in koude lucht of koud water. Daar heb je wel een compressor voor nodig, waardoor je warmtepomp wel extra stroom gebruikt. Wanneer je je warmtepomp combineert met zonnepanelen kun je deze extra energievraag ondervangen. Overigens zijn niet alle warmtepompen geschikt om te koelen.

• Voordeel: Je kan energiezuinig koelen én verwarmen. In de winter helpt het je gas besparen en kan je jouw CO2- uitstoot verlagen. Vaak is een subsidie mogelijk.
• Nadeel: Niet alle woningen zijn geschikt voor een warmtepomp en niet alle warmtepompen kunnen koelen. Het is een relatief dure manier van koelen door de aanschaf en eventuele aanpassingen in huis. Een warmtepomp zal je woning niet meer dan een paar graden koeler maken. Met name de buitenunit van de warmtepomp is niet stil.

Vergeet niet te ventileren

Om de warmte buitenshuis te houden is het slim om overdag je ramen en deuren dicht te houden. Dat betekent echter niet dat je niet meer hoeft te ventileren. Laat daarom altijd een ventilatierooster open, het liefst aan de kant waar de zon niet op staat.

Zet in de ochtend wanneer de zon nog niet op is of ’s avonds laat de ramen tegen elkaar open. Laat je woning liefst voor 10 uur ‘s ochtends goed doorluchten en sluit daarna alles af. Doe ook je zonwering vanaf dan omlaag. Zo houd je de warmte zoveel mogelijk buitenshuis.

Extra tips om je woning te koelen

• Beperk je energieverbruik. Veel apparaten geven warmte af als ze aan staan. Zorg er daarom voor dat je apparaten niet langer aan laat staan dan nodig is.
• Maak een koud voetenbadje. Als het snikheet is, duik je natuurlijk graag in het zwembad. Om water te besparen kun je thuis beter kiezen voor een bak met koud water om je voeten te koelen. Dat bespaart een hoop water en houd je alsnog lekker koel.
• Draag dunne kleding. Natuurlijke materialen als katoen zijn fijne, luchtige stoffen. Witte kleding helpt daarnaast om warmte af te stoten.
• Ga voor een lauwwarme douche. Bij warm weer is het verleidelijk om een zo koud mogelijke douche te nemen. In plaats van een ijskoude douche is het beter om een lauwwarme douche te nemen om je lichaam te koelen. Het lichaam moet bij hoge temperaturen hard werken om alle functies in balans te houden. Wanneer je een ijskoude douche neemt dan schrikt je lichaam alleen maar en ga je nog meer zweten.
• Slaap je slecht door het warme weer? Een kopje saliethee kan helpen. Dit kruid zorgt ervoor dat de bloedvaten in de huid samentrekken waardoor je minder gaat zweten. Drink twee kopjes voor het slapen gaan. Giet hiervoor 250 ml kokend water bij 1 el salieblad en laat de thee 10 minuten trekken.

Dit artikel is eerder verschenen in Groener Wonen 02 2022