“We hebben ons hele bestaan te danken aan de natuur, dus het is opmerkelijk dat we diezelfde natuur kapotmaken,” zegt Nadine Maarhuis, journalist, schrijver en groen expert. “In de afgelopen jaren heb ik met honderden mensen gesproken die bijdragen aan een groenere wereld. Op basis van deze inzichten schreef ik De groene actiegids: hét boek voor iedereen die ecologisch wil leven.”

Ecologisch leven is van belang voor het behoud van onder andere biodiversiteit. “Biodiversiteit, of soortenrijkdom, is essentieel voor alle functies op aarde. Alle soorten planten en dieren staan namelijk met elkaar in verbinding. Maar door onnatuurlijke zaken zoals excessief gebruik van landbouwgif of chemische lozingen in rivieren vermindert de soortenrijkdom”, legt Nadine Maarhuis uit. Gelukkig is het tij nog te keren. Hieraan kun je al bijdragen door simpelweg de tegels uit je tuin te halen, biologische bloemen en bomen te planten of door compost te maken van je groenafval om het bodemleven mee te verrijken. Je zult merken dat er meer leven naar je tuin komt. “We zijn nu nog op een punt dat we die vermindering van soortenrijkdom kunnen tegengaan.”

Voedselbossen

Deze ommekeer kan ook op grotere schaal bewerkstelligd worden. De aanleg van voedselbossen is daar een voorbeeld van. In tegenstelling tot landbouw met monoculturen waarbij grote stukken grond alleen maar worden gebruikt voor één gewas, is er in een voedselbos ruimte voor allerlei soorten gewassen. Die groeien met zo weinig mogelijk inmenging van de mens. Dit zorgt voor een grotere variatie aan dieren en planten.

“De huidige vorm van landbouw, met grootschalige monoculturen, het gebruik van pesticiden en megastallen, dat is geen houdbaar systeem. We putten de bodem uit en kunnen uiteindelijk geen voedsel meer produceren op die grond. Voedselbossen en agroforestry, maar ook biologische en biodynamische landbouw kunnen hier het antwoord op zijn.”

Om iedereen te kunnen voeden met de opbrengst van de oogsten is er wel een verandering in ons eetpatroon nodig, merkt Nadine Maarhuis op. “We kunnen niet zoveel vlees blijven eten. Het is niet gezegd dat we er helemaal mee moeten stoppen: volgens het Planetary Health Diet kan de aarde een dieet van 80% plantaardige voeding en 20% dierlijke producten dragen. Bovendien gaan we ook anders eten als er bijvoorbeeld meer bomen zijn. Denk aan kastanjebrood, in plaats van tarwebrood. Dit is ook nog eens gezonder voor onszelf.”

De commons

Als er op een stuk grond een ecodorp of een ecologische boerderij staat, wil je natuurlijk dat het belang van de aarde daar centraal blijft staan. Helaas is dit niet altijd te garanderen, omdat grond verkocht kan worden en de volgende eigenaar kan doen wat hij wil. “Door te kiezen voor de commons, kunnen we grond vrijkopen uit de economie en vastleggen dat die grond voor altijd wordt gebruikt voor bijvoorbeeld een ecologisch voedselbos. Zo haal je ook de financiële druk van groene initiatieven af en kan ecologische winst voor altijd centraal blijven staan”, legt Nadine Maarhuis uit.

Daarnaast worden in sommige landen rechten toegekend aan ecosystemen zoals bossen en rivieren om ze beter te kunnen beschermen, zoals in Nieuw-Zeeland en Ecuador. “In Nederland lopen we op dit gebied een beetje achter, maar gelukkig komt het in Europa steeds meer op gang. We hebben iedere slok water en elke ademhaling te danken aan de aarde, dus het is goed dat we haar beschermen.”

Steunpilaren

Door gesprekken te voeren met mensen die werken aan een ecologische wereld en zelf onderzoek te doen, heeft Nadine Maarhuis in haar boek vijf steunpilaren kunnen formuleren voor een ecologische samenleving. De eerste steunpilaar is regeneratie, een manier van leven waarbij je je stukje aarde beter achterlaat dan je het hebt aangetroffen. Een andere steunpilaar is het besef dat we als mens onderdeel zijn van de natuur en er niet boven staan. Dit is cruciaal voor het creëren van een ecologische samenleving. Ook moet het welzijn van mens, dier en natuur een graadmeter zijn van hoe goed het gaat met een land en niet het bruto nationaal product, zoals nu nog het geval is. Om een ecologische samenleving te waarborgen adviseert Nadine Maarhuis tevens om zoveel mogelijk lokaal en in samenwerking met anderen te werken.

Lokaal en samen zijn dan ook de vierde en vijfde steunpilaar. “Er is veel afstand ontstaan tussen onszelf en de natuurlijke wereld. We staan ver af van onze voedselproductie en we weten vaak niet waar onze kleding vandaan komt. Zodra je met elkaar en op lokaal niveau voedsel verbouwt, ga je hele andere keuzes maken. Want wie wil er nou een monocultuur in z’n achtertuin? Je hebt veel liever een voedselbos om de hoek. Daarnaast is het ook op sociaal vlak verrijkend: het zorgt ervoor dat we weer in verbinding komen te staan met elkaar en de natuur.”

Stemmen met je geld

Als je zelf een bijdrage wilt leveren dan hoef je niet direct een ecodorp te beginnen of volledig zelfvoorzienend te wonen. “Met iedere euro die je besteedt, kun je al helpen met het verbeteren van de wereld,” zegt Nadine Maarhuis. “Als individu hebben we een grote slagkracht als het gaat om hoe we consumeren. Maar ook op welke politieke partij je stemt en waar je bankiert hebben invloed op de economie.” In haar boek De groene actiegids geeft Nadine Maarhuis volop onderbouwde inspiratie waarmee je aan de slag kunt. “Begin klein en houd het toegankelijk voor jezelf. Lees de gids door en ga eerst aan de slag met de dingen die je vandaag nog kunt doen. Want zodra je aan die reis begint en een ecologisch pad gaat bewandelen, ben je binnen de kortste keren heel wat groene acties verder. Daar wordt niet alleen de wereld, maar ook jijzelf gelukkiger van.”

Tips uit De groene actiegids:

Makkelijk ontspullen

Of je nu in een klein of een groot huis woont, een leven met minder spullen is in alle gevallen groener. Stel jezelf daarom bij ieder item dat je bezit de volgende vragen:

1. Is het beschadigd/kapot en kan ik het niet repareren? Dan kun je het recyclen.
2. Heb ik dit de afgelopen 6-12 maanden gebruikt? Zo niet, dan heb je het waarschijnlijk niet nodig.
3. Heeft dit een speciale waarde voor me? En zo ja, heb ik er meerdere van? Van al je kinderknutsels kun je bijvoorbeeld de mooiste drie bewaren.
4. Bewaar ik dit alleen omdat ik het van iemand heb gekregen en ik me bezwaard voel om het weg te doen? Dan is het tijd om het cadeau door te geven.
5. Geeft dit voorwerp me een schuldgevoel omdat ik er niet aan toekom om het te gebruiken? Laat het dan los, dat lucht op. Zorg vervolgens dat je alleen nieuwe dingen in huis haalt als je ze echt nodig hebt.

De schrijfster

Nadine Maarhuis is journalist, schrijver, socioloog en groen expert. Ze interviewde honderden groene changemakers en is hoofdredacteur van We Are The ReGeneration: hét platform over regeneratie. Als co-initiator van de Koop Niks Nieuws Challenge stond ze afgelopen jaar op plek 16 van de Duurzame 100 van Trouw.

Dit artikel verscheen eerder in Groener Wonen 04 2024.